Hongi Hika

He was shaped by a defeat before he ever won anything. At the Battle of Moremonui, around 1807, Ngāpuhi warriors carrying a handful of muskets were ambushed by Ngāti Whātua fighting with traditional weapons, and cut down as they fumbled to reload. Hongi survived by hiding in a swamp. Two of his brothers did not. He spent the next twenty years making sure it never happened again.

By the 1810s he was one of the most powerful leaders of Ngāpuhi, and he had a plan. Muskets had been reaching Aotearoa for years through European sailors and traders, but never in the numbers or with the coordination that could change a war. Hongi understood that difference. In 1814 he welcomed the first Christian missionaries to the Bay of Islands, not because he believed in their God, but because missionaries meant ships, traders and European goods. To his anger, the missionaries refused to sell him guns. When one of them tried to share the teachings of Jesus, Hongi reportedly told him he had no use for a religion that commanded love for one’s enemies.

In 1820 he sailed to England with the missionary Thomas Kendall and the young chief Waikato. At Cambridge they helped Professor Samuel Lee compile a grammar and dictionary of the Māori language. He met King George IV, who gave him a suit of armour. What Hongi really wanted were the weapons he had heard were stored by the thousands in the Tower of London. He did not get those, but on the way home through Sydney he traded most of his English gifts for muskets, reportedly some three hundred.

What followed reshaped the North Island. From 1821, Hongi led a series of devastating campaigns against rival iwi, avenging old defeats and carrying Ngāpuhi power from the Bay of Islands to Tāmaki, the Waikato and Rotorua. His suit of armour gave him a reputation for being invulnerable. The Musket Wars, which would cost tens of thousands of lives, entered their most brutal phase, and no one was better armed to fight them.

In 1827 he was shot through the chest in battle. He lived on for more than a year, dying on 6 March 1828, undone at last by the same kind of weapon that had built his power. His warning about the redcoats outlived him. In the 1840s his relative Hōne Heke cut down the British flagstaff at Kororāreka again and again, and in 1845 the north went to war.

Hij werd gevormd door een nederlaag, nog voordat hij ooit iets had gewonnen. Bij de Slag bij Moremonui, rond 1807, werden Ngāpuhi-krijgers met een handvol musketten in een hinderlaag gelokt door Ngāti Whātua, die met traditionele wapens vochten. Ze werden neergeslagen terwijl ze onhandig probeerden te herladen. Hongi overleefde door zich in een moeras te verstoppen. Twee van zijn broers niet. De twintig jaar daarna zorgde hij ervoor dat dit nooit meer zou gebeuren.

In de jaren 1810 was hij een van de machtigste leiders van Ngāpuhi, en hij had een plan. Musketten kwamen al jaren Aotearoa binnen via Europese zeelieden en handelaren, maar nooit in de aantallen of met de coördinatie die een oorlog kon beslissen. Hongi begreep dat verschil. In 1814 verwelkomde hij de eerste christelijke zendelingen in de Bay of Islands, niet omdat hij in hun God geloofde, maar omdat zendelingen schepen, handelaren en Europese goederen betekenden. Tot zijn woede weigerden de zendelingen hem wapens te verkopen. Toen een van hen hem over de leer van Jezus vertelde, zei Hongi naar verluidt dat hij niets had aan een religie die liefde voor je vijanden voorschreef.

In 1820 zeilde hij naar Engeland met de zendeling Thomas Kendall en het jonge stamhoofd Waikato. In Cambridge hielpen ze professor Samuel Lee met een grammatica en woordenboek van het Māori. Hij ontmoette koning George IV, die hem een harnas schonk. Wat Hongi echt wilde, waren de wapens die volgens de verhalen bij duizenden in de Tower of London lagen. Die kreeg hij niet, maar op de terugweg ruilde hij in Sydney de meeste van zijn Engelse geschenken voor musketten, naar verluidt zo’n driehonderd.

Wat volgde, hertekende het Noordereiland. Vanaf 1821 leidde Hongi een reeks verwoestende veldtochten tegen rivaliserende iwi. Hij wreekte oude nederlagen en droeg de macht van Ngāpuhi van de Bay of Islands tot Tāmaki, de Waikato en Rotorua. Zijn harnas gaf hem de reputatie onkwetsbaar te zijn. De Musketoorlogen, die aan tienduizenden mensen het leven zouden kosten, gingen hun wreedste fase in, en niemand was beter bewapend om ze te voeren.

In 1827 werd hij in een gevecht door zijn borst geschoten. Hij leefde nog ruim een jaar en stierf op 6 maart 1828, uiteindelijk geveld door hetzelfde soort wapen dat zijn macht had opgebouwd. Zijn waarschuwing over de roodjassen leefde voort. In de jaren 1840 hakte zijn verwant Hōne Heke keer op keer de Britse vlaggenmast bij Kororāreka om, en in 1845 raakte het noorden in oorlog.